Vorige maand waren wij bij de premiere van een nieuw symfonisch werk, uitgevoerd door het Noord Nederlands Orkest met als dirigent de Amerikaan Gabe Levy van componiste Deborah de Graaf, getiteld You in front of endless space. Tijdens de avond werden in de Oosterpoort naast Deborah nog 4 andere jonge nationale (1) en internationale componisten uitgevoerd. Een nieuwe generatie, die midden in een onrustige wereld staat, waarin de veranderingen en vervreemding (verharding) bijna dagelijks sneller lijkt te gaan.
You in front of endless space gaat, zo staat in de programma folder te lezen, over een buitenlandse beschaving die met een wonderbaarlijke belofte naar de aarde komt: “wie aan boord stapt, reist door de Melkweg naar eeuwig leven. Maar terugkeren kan niet. Het stuk volgt zowel de vertrekkers als de achterblijvers en stelt de vraag: kiezen we voor controle, ook ten koste van de natuur, of accepteren we onze sterfelijkheid” (tot zover het letterlijke citaat uit de NNO brochure Meesters van de Toekomst, 2026). Ik stelde de vraag aan de componiste wat zij zou doen, en ze antwoordde verrassend dat ze het serieus niet zou weten, maar dat het feit dat we op dit een dergelijke abstracte tweesprong aan het benaderen zijn, op zich al wellicht het een van de meest pijnlijke momenten in de evolutie van de mensheid betreft. De keus voor de aarde verlaten in een kunstmatig ruimteschip (een technologische “draagmoeder”) en ons verder mee te laten slepen in een technologische singulariteit, waarin technologie zo snel en exponentieel ontwikkeld en het natuurlijke verdrukt, dat we niet langer onderdeel kunnen zijn van de natuur die planeet aarde ons te bieden heeft, of dat we technologie grotendeels de rug toe keren, en bescheiden ons weer overgeven aan de krachten van moeder aarde. De krachten der natuur, barbaars en in al haar diversiteit ook lyrisch, of de krachten van het kunstmatige, schijnbaar lyrisch, maar feitelijk zeker ook barbaars en meedogenloos.
Zo gesteld zou ik het ook niet weten, hoewel ik serieus niet denk dat we de natuur kunnen ontsnappen zolang we biologische organismen zijn. Post- en trans humanisten geloven in versmelting van het biologische en het kunstmatige, en zien de technologische singulariteit als het moment waarin de mens net zo zeer technologisch als biologisch is. Feitelijk zijn we natuurlijk in zekere zin met onze smart devices al gedeeltelijk cyborgs, of “centauren” (half mens, half paard, in ons geval, half machine).
De uitvoering was overweldigend, letterlijk zoals dirigent Ed Spanjaard die het stuk aankondigde zei, zowel lyrisch als zeer barbaars, de krachten van het orkest op volle sterkte waren overweldigend. Wat een geweldig symfonieorkest hebben we toch (gelukkig nog steeds) in het Noorden: Het stuk werd prachtig gespeeld door het NNO en gedirigeerd door Gabe Levy. Bovenal vond ik het heel krachtig dat er in het stuk geen keuze voor de luisteraar werd gemaakt, je ging het ene moment overtuigend op in de prachtige lyriek van de houtblazers, om het andere moment overspoeld te worden door koper en percussie in meeslepende oerklanken. In de bijlage de opname van You in front of endless space, uitgevoerd door het NNO olv Gave Levy.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten